پرسش:

قرآن می‌گوید حساب و پاداش مردم با خداست (غاشیه، آیه ۲۶)، اما شیعیان همواره می‌گویند «اجرت با حسین» یا «حسابرسی با اهل‌بیت»؛ یعنی حسابرس شما آنها هستند. آیا شرک از این واضح‌تر است؟

✅پاسخ اجمالی:

حسابرسی قیامت به‌صورت استقلالی تنها از آنِ خداوند است، اما طبق آیات و روایات، برخی از بندگان خاص الهی همچون پیامبر و اهل‌بیت علیهم‌السلام با اذن و اراده خداوند واسطه در این امر می‌شوند؛ همان‌گونه که در قبض روح نیز فرشتگان و ملک‌الموت واسطه‌ی امر الهی هستند. بنابراین، این عقیده نه‌تنها شرک نیست، بلکه تأییدی است بر ولایت تکوینی امامان در چارچوب توحید افعالی.

✅پاسخ تفصیلی :

امام صادق فرمود:

«زمانی که روز قیامت شود، خداوند حساب شیعیان ما را بر عهده‌ی ما می‌گذارد. آنچه از حقوق پروردگار بر ذمه‌ی آنان است، حضرت محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله شفیع می‌شود و خداوند آنان را می‌بخشد. آنچه از حقوق مردم بر ذمه‌ی آنان است، حضرت محمد شفیع می‌شود و به‌جای آنان ادا می‌کند. و آنچه از حقوق ما اهل‌بیت بر ذمه‌ی آنان است، ما نیز به آنان می‌بخشیم تا بدون حساب وارد بهشت شوند.»[۱]

همین مضمون را نیز آورده‌اند:

کافی، ج۸، ص۱۶۲

عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۵۷

امالی شیخ طوسی، ص۴۰۶

تفسیر برهان، ج۵، ص۶۴۵

در زیارت جامعه کبیره نیز می‌خوانیم:

«بازگشت مردم در قیامت به سوی شماست و رسیدگی به پرونده‌ی آن‌ها بر عهده‌ی شماست.»[۲]

در منابع اهل‌سنت نیز آمده است:

خطیب بغدادی روایت می‌کند که ابوبکر هنگام مرگ گفت پیامبر فرمود:

«بر فراز صراط عقبه‌ای است که کسی نمی‌تواند از آن عبور کند، مگر آنکه جواز عبور را از علی به دست آورده باشد.»[۳]

ابن حجر نیز روایت کرده که پیامبر به علی علیه‌السلام فرمود:

«ای علی! تو در روز قیامت بهشت و دوزخ را برای مردمان تقسیم می‌کنی.»[۴]

خداوند در قرآن می‌فرماید:

«بازگشت آنان به سوی ماست و حساب آنان نیز بر عهده‌ی ماست.»[۵]

اما باید توجه کرد که حسابرسی اهل‌بیت علیهم‌السلام همان حسابرسی خداست. هیچ‌کس نمی‌گوید که حسابرسی به‌صورت استقلالی با اهل‌بیت است؛ بلکه می‌گوییم این امر ذاتاً از آنِ خداست ولی به‌واسطه‌ی ایشان انجام می‌شود.

مثالی روشن برای این مسئله، قبض روح است:

خداوند می‌فرماید: «اوست که جان‌ها را می‌گیرد»[۶]

در جایی دیگر می‌فرماید: «فرشته‌ی مرگ جان‌ها را می‌گیرد»[۷]

و نیز: «فرشتگان جان‌ها را می‌گیرند»[۸]

در این آیات، قبض روح هم به خدا، هم به ملک‌الموت، و هم به فرشتگان نسبت داده شده؛ زیرا آنان با اذن خداوند این کار را انجام می‌دهند.

بنابراین، حسابرسی نیز به اذن خدا و در راستای اراده‌ی او به واسطه‌ی اهل‌بیت صورت می‌گیرد و هیچ منافاتی با توحید ندارد.

پاورقی

[۱] بحار الأنوار، ج۷، ص۲۷۴

[۲] زیارت جامعه کبیره

[۳] تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۳۵۶؛ الریاض النضره، ج۲، ص۱۷۲

[۴] الصواعق المحرقه، ص۷۵؛ مناقب خوارزمی، ص۲۳۴؛ ینابیع الموده، ص۸۳

[۵] غاشیه، آیات ۲۵-۲۶

[۶] زمر، آیه ۴۲

[۷] سجده، آیه ۱۱

[۸] نحل، آیه ۳۲