پرسش:
استادی داریم که معتقد است شیعیان در حق اهلبیت غلو کردهاند و چیزهایی را به آنها نسبت میدهند که خارج از شأن آنان است. لطفاً در این باره توضیح بفرمایید.
✅پاسخ اجمالی:
شیعیان در آموزههای دینی خود هرگز اهلبیت را از مقام بندگی فراتر نبردهاند و آنچه به آن بزرگواران نسبت میدهند، همگی در چارچوب آیات قرآن و روایات معتبر و به اذن خداوند است. غلو به معنای نسبت دادن صفات خدایی به غیر خداست، و شیعه از آن تبری میجوید.
✅پاسخ تفصیلی :
غلو در لغت به معنای «تجاوز از حد» و «افراط در چیزی» است.[۱]
و در اصطلاح، بدین معناست که انسان پیشوایان دینی خود را بیش از آنچه هستند بزرگ جلوه دهد.[۲]
خداوند در قرآن، اهل کتاب را از غلو در مورد حضرت مسیح نهی میکند و هشدار میدهد که او را به عنوان خدا نپندارند.[۳]
در بحث توحید، فرد غالی کسی است که امامان را فراتر از مقام بندگی بداند و آنها را خالق، مدبر، رازق یا مشرع (قانونگذار مستقل) بشمارد.
مثلاً اگر کسی بگوید امامان خالق آسمان و زمیناند (شرک در خالقیت) یا معتقد باشد تدبیر نظام آفرینش به دست آنهاست (شرک در تدبیر) یا بگوید آنها مستقل در تشریعاند (شرک در تقنین)، دچار غلو شده است.
اما پیروان واقعی اهلبیت، در تمام مراتب توحید تنها خدا را خالق، مدبر و مشرع میدانند و امامان را بندگان شایستهی او.
به عقیده شیعیان، اگر در پرتو دعای اهلبیت یا توسل به آنان تحولی در جهان ایجاد شود، همه به اذن خداوند است؛ مانند معجزات حضرت مسیح.[۴]
علامه مجلسی مواردی را به عنوان نشانههای غلو برمیشمارد، مانند:
۱- اعتقاد به الوهیت پیامبر یا امامان
۲- اعتقاد به خالقیت یا رازقیت یا تدبیر مستقل آنان
۳- اعتقاد به حلول یا اتحاد آنان با خدا
۴- علم غیب مستقل بدون تعلیم الهی
۵- اعتقاد به نبوت امامان
۶- اعتقاد به تناسخ ارواح آنان
۷- بینیازی از اطاعت خدا با صرف شناخت اهلبیت:[۵]
در همین کتاب، بیش از ۹۰ روایت از اهلبیت علیهمالسلام درباره مذمت غالیان و تبری جستن از آنها نقل شده است.[۶]
امام صادق علیهالسلام فرمودند:
“جوانان خود را از غلات دور نگه دارید، زیرا آنها بدترین مخلوقات هستند…”[۷]
پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآله نیز فرمودند:
“مرا بالاتر از آنچه هستم قرار ندهید.”[۸]
و حضرت علی علیهالسلام فرمودند:
“بپرهیزید از غلو در حق ما. بگویید ما بندگانی هستیم که تحت ربوبیت خداوندیم، آنگاه هر فضیلتی خواستید بگویید.”[۹]
نتیجه آنکه، غلو یعنی نسبت دادن چیزهایی به اهلبیت که آنها ندارند؛ مانند الوهیت، ربوبیت، و اموری که دلیل شرعی یا عقلی بر آن نیست.
اما نسبت دادن صفات و فضائلی مانند وصایت، عصمت، علم لدنی، رجعت، واسطهی فیض بودن و قدرت تکوینی به اذن خدا، در صورتی که مستند به کتاب و سنت باشد، هیچگاه غلو نیست.[۱۰]
علامه مجلسی مینویسد:
“مؤمن متدین نباید چیزهایی را که درباره اهلبیت از فضائل و معجزات در کتاب و سنت آمده، انکار کند؛ مگر آنکه مخالف ضروری دین، آیات محکم یا اخبار متواتر باشد.”[۱۱]
پس آنچه در دعاهایی مانند دعای جامعه کبیره درباره اهلبیت آمده، چون ریشه در کتاب و سنت دارد و مخالف با اصول توحید نیست، غلو محسوب نمیشود.
پاورقی
[۱] لسان العرب، ج۱۵، ص۱۳۲
[۲] تفسیر نمونه، ج۴، ص۲۲۱
[۳] سوره نساء، آیه ۱۷۱
[۴] راهنمای حقیقت، ص۴۳۰
[۵] بحار الانوار، ج۲۵، ص۳۴۶
[۶] بحار الانوار، ج۲۵، ص۲۶۱، باب ۱۰
[۷] امالی طوسی، ص۶۵۰
[۸] بحار الانوار، ج۲۵، ص۲۶۵
[۹] خصال، ج۲، ص۶۱۴
[۱۰] شیعهشناسی، ج۱، ص۵۷۷
[۱۱] بحار الانوار، ج۲۵، ص۳۴۷
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.