پرسش:
چگونه اسلام یک آیین جهانی است با این که دستورات آن فقط در محیط های ما قابل اجرا است مانند: نمازهای پنج گانه و روزه داشتن در نقاط قطب شمال که شب ها و روزهای طولانی دارد قابلیت اجرایی ندارد؟
پاسخ:
شکی در جهانی بودن اسلام طبق أدله قاطع نیست و ما در پاسخ های گذشته به آن اشاره داشته ایم.
اما در مورد سوال شما:
این مسأله یکی از مسائل مستحدثه و جدید می باشد که هرچند مسأله قطبین در عصر امامان وجود داشته است ولی سفر به آنجا و سکونت در مناطق قطبی در قدیم ممکن نبوده است یا اخبارش به ما نرسیده است لذا از مسائل مستحدثه محسوب میشود.
ما أصول و قواعد شناخته شده ای در اسلام داریم که بر گرفته از کتاب و سنت و دلیل عقل و اجماع است و هیچ مسأله ای از مسائل مستحدثه نیست مگر اینکه تحت شمول یکی از أصول و این قواعد است.[۱]
حکم مورد سؤال شما را می توان از قاعده میسور یا مسأله عسر و حرج استنباط کرد.
قاعده میسور می گوید که اگر در انجام عباداتی مانند نماز نتوان برخی از شرایط آن را رعایت کرد و عذری وجود داشت به همان مقدار که می توان رعایتش کرد وانجامش داد بسنده می شود.[۲]
پیامبر گرامی(ص) فرمود:
« با عسر و سختی، آنچه در توان است ترک نمی شود ( همان اندازه که مقدور است باید بجا آورده شود)».[۳]
و فرمود:
« هنگامی که شما را به چیزی امر کردم آنچه در توانتان است را بجا آورید( وکل امر را نادیده نگیرید)».[۴]
قاعده دیگر که میتوان برای استنباط این مسأله از آن استفاده کرد قاعده نفی حرج است.
خداوند می فرماید:
« در دین برای شما حرج و سختی قرار داده نشده است». (حج ۷۸)
پیامبر گرامی(ص) فرمود:
« من برای شریعت سهل و اسان مبعوث شده ام».[۵]
به مقتضای آنچه آمد تکلیف کسانی که در مناطق قطبی زندگی می کنند آشکار می شود.
فقیه بزرگ آیت الله سید یزدی می گوید:
« چنین اشخاصی موظف هستند که نماز و روزه خود را بر طبق مناطق معتدل و معمولی بجا آورند ( مثلا اگر در مناطق معمولی روز ۱۳ ساعت است آنان ۱۳ ساعت روزه بگیرند و مانند این)».[۶]
آیت الله مکارم نیز میگوید باید مطابق مناطق معتدله عمل کنند.[۷]
واین حکم مقتضای قاعده میسور و نفی حرج می باشد.
پاورقی
[۱] دایره المعارف فقه مقارن، آیت الله مکارم ،ج۱ ص۲۲۱
[۲] القواعد الفقهیه،ج۱ ص۵۳۹.
[۳] عوالی اللئالی،ج۴ ص۵۸.
[۴] بحار الانوار،ج۲۲ ص۳۱.
[۵] وسائل الشیعه ج۸ ص۱۱۶.
[۶] العروه الوثقی، کتاب الصوم، طریق ثبوت الهلال، مسأله۱۰.
[۷] استفتاوات جدید،ج۱ ص۸۹.
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.