پرسش:
لطفاً فلسفه نذریها را به ویژه در ایام محرم توضیح دهید. آیا روایات و احادیثی وجود دارد که در این مورد توصیه شده باشد؟ آیا نذری دادن فقط برای افراد نیازمند است یا میتوان به غیر آنان نیز نذری داد؟ چگونه میگوییم نذری تبرک است، آیا امام حسین (ع) آشپز بوده است؟ اینها شبهاتی است که در گروهها مطرح میشود.
پاسخ:
یکی از اعمالی که ثواب فراوان دارد و نزد پروردگار از اهمیت ویژهای برخوردار است، مسأله اطعام مومنان است؛ چه نیازمند باشند و چه نباشند.
امام رضا (ع) فرمود:
“خداوند میدانست که همه افراد توان آزادی بردگان را ندارند، پس راهی برای رسیدن به بهشت قرار داد و آن، اطعام طعام است.”[۱]
امام صادق (ع) فرمود:
“نشانه ایمان دو چیز است: خوشخلقی و اطعام طعام.”[۲]
امام باقر (ع) فرمود:
“خداوند اطعام طعام را دوست دارد.”[۳]
امام صادق (ع) فرمود:
“چند چیز باعث نجات انسان از آتش جهنم میشود که یکی از آنها غذا دادن به دیگران است.”[۴]
پیامبر اکرم (ص) فرمود:
“برترین شما کسی است که دیگران را اطعام کند.”[۵]
امام علی (ع) فرمود:
“ما اهل بیت مأمور به اطعام طعام به دیگران شدهایم.”[۶]
پیامبر اکرم (ص) فرمود:
“برترین اعمال، اطعام طعام است.”[۷]
امام باقر (ع) فرمود:
“هرکس گرسنهای را سیر کند، خداوند او را از میوههای بهشتی اطعام میکند.”[۸]
روایات فراوان دیگری نیز با همین مضمون وارد شده است که همگان را به اطعام طعام به دیگران ترغیب و آن را مورد تحسین قرار میدهند.
شیعیان نیز با توجّه به این روایات ـ که اطعام طعام را از برترین اعمال میشمارد ـ اقدام به این عمل میکنند و انجام آن را برای خود نذر میکنند تا ثواب فراوانش را به اهل بیت (ع) هدیه کنند و مشکلاتشان حل شود.
آیا این موضوع خلاف عقل، عواطف انسانی و شریعت اسلامی است ؟
اما این که پرسیده میشود مگر امام حسین (ع) آشپز بوده که آن غذاها متبرک شود تا خوردن آن رجحان داشته باشد، پاسخ روشنی دارد:
متبرک شدن غذا و نذری، مشروط به این نیست که آشپز آن امام حسین (ع) باشد؛ بلکه همین که این غذاها و نذریها به نام و وجود مقدس ایشان منتسب و مختص شدهاند، برای تبرک کافی است، زیرا متبرک به نام امام شدهاند، و قرآن نیز ما را به این حقیقت رهنمون میسازد:
خداوند میفرماید:
«هرکس شعائر دین خدا را تعظیم و تکریم کند، این نشانه تقوای دل است.» (حج، ۳۲)
از سوی دیگر خداوند در آیه ۳۶ سوره حج یادآور میشود:
«برخی از زائران خانه خدا، از منزل خود شتری را برای ذبح در کنار خانه خدا همراه میآوردند و با انداختن قلادهای بر گردنش، او را برای ذبح در راه خدا اختصاص میدادند و از دیگر شتران جدا میساختند.
چون این شتر مختص به ذبح برای خدا شده بود، خداوند دستور داد که او را به عنوان یکی از نشانههای دین و شعائر الهی، محترم شمارند؛ مثلا نباید دیگر بر او سوار شد و باید به او آب و علف داد تا وقت ذبح برسد و …
وقتی شتری صرفاً برای ذبح در کنار خانه خدا، جزو شعائر شده و تعظیم و بزرگداشت مییابد، چرا غذایی که مختص مراسم عزای امام حسین (ع) شده و به ایشان منتسب شده است، جزو شعائر الهی قرار نگیرد و به وجود مقدس آن امام متبرک نشود؟
نتیجه اینکه این نذریها و غذاها به همین مقدار که به امام منتسب میشوند، متبرک شدهاند و خوردن آنها به قصد تبرک ـ که مشروعیت آن ثابت است ـ رجحان دارد.
پاورقی
[۱] المحاسن، ص ۳۸۹
[۲] وسائل الشیعه، ج ۲۴، ص ۲۸۷ ؛ الکافی، ج ۴، ص ۵۰
[۳] المحاسن، ص ۳۸۷
[۴] وسائل الشیعه، ج ۲۴، ص ۲۸۸
[۵] همان مدرک
[۶] الکافی، ج ۴، ص ۵۰
[۷] المحاسن، ص ۳۸۷
[۸] المحاسن، ص ۳۹۳
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.